Δύο γεγονότα από την επικαιρότητα αυτής της εβδομάδας μας οδηγούν στην ανάγκη να εξετάσουμε τις σχέσεις της Τουρκίας με τη χώρα μας και με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ένα αφορά άμεσα την Ελλάδα: οι δηλώσεις του αρχηγού ΓΕΕΘΑ της Τουρκίας, στρατηγού Γιασάρ Μπουγιούκανιτ σχετικά με τις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου από τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη. Το δεύτερο είναι ευρύτερα ευρωπαϊκό: η στυγερή δολοφονία τριών ανθρώπων σε χριστιανικό εκδοτικό οίκο στην τουρκική πόλη Μαλάτεια.

Οι δηλώσεις Μπουγιούκανιτ

Ο στρατηγός Μπουγιούκανιτ βρέθηκε τις περασμένες ημέρες στη Θεσσαλονίκη για την 1η Βαλκανική Σύνοδο Αρχηγών ΓΕΕΘΑ. Εκεί φρόντισε να καταστήσει σαφές ότι Αθήνα και Άγκυρα «έχουν διάσταση απόψεων» ως προς τον εναέριο χώρο πάνω από το Αιγαίο. Έτσι θέλησε να εξηγήσει τις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου από τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη, οι οποίες, σύμφωνα και με ενημέρωση των ελληνικών υπουργείων Εξωτερικών και Εθνικής Άμυνας, έχουν αυξηθεί τις τελευταίες εβδομάδες.

Η ελληνική αντίδραση

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση που τήρησε και συνεχίζει να τηρεί η ελληνική πολιτική ηγεσία απέναντι στο ζήτημα των παραβιάσεων. Προ ημερών, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών κ. Κουμουτσάκος επεσήμανε μιλώντας στον ρ/σ Alpha 98,9 ότι η κλιμάκωση των παραβιάσεων πάνω από το Αιγαίο μπορεί να αποδοθεί στη δύσκολη περίοδο που διανύει η Τουρκία στο εσωτερικό πολιτικό της σκηνικό. Πρόσθεσε, δε, ότι οι προεκλογικές περίοδοι «δεν είναι οι καλύτεροι σύμβουλοι» σε θέματα γειτονίας.

Εν ολίγοις, ο κ. Κουμουτσάκος μας είπε ότι πρέπει να είμαστε επιεικείς και ανεκτικοί με τους γείτονές μας, γιατί περνάνε δύσκολα. Να μη βιαζόμαστε να τους χαρακτηρίσουμε επιθετικούς, γιατί δεν το κάνουν για να μας προκαλέσουν αλλά γιατί έχουν εσωτερικά προβλήματα. Υπάρχει αλήθεια στα λεγόμενα του κ. Κουμουτσάκου. Στην κρίση ηγεσίας που διέρχεται η γειτονική μας χώρα, με την πολιτική και στρατιωτική ελίτ να είναι έτοιμες να κονταροχτυπηθούν για την τιμή του κεμαλισμού, αντιδράσεις υφίστανται και επηρεάζουν και εμάς. Αυτό αποτελεί μία ακαδημαϊκή προσέγγιση στο ζήτημα, η οποία είναι αδιαμφισβήτητα χρήσιμη και για τη χάραξη εξωτερικής πολιτικής. Το υπουργείο Εξωτερικών, όμως, οφείλει να υπερασπίζει την πολιτική υπόσταση της χώρας μας, όχι την ακαδημαϊκή ανάλυση. Θα έπρεπε, λοιπόν, να καθιστά σαφές πως ο εναέριος χώρος της Ελλάδας δεν είναι σάκος πυγμαχίας για να βγάζει την ένταση της ημέρας ο τουρκικός στρατός, ούτε αρένα για να παίζονται τα εσωτερικά παιχνίδια εξουσίας της γείτονος.

Η τριπλή δολοφονία Χριστιανών

Την περασμένη Τετάρτη άγνωστοι έδεσαν χειροπόδαρα και έκοψαν το λαιμό τριών ανθρώπων μέσα σε χριστιανικό εκδοτικό οίκο, που εξέδιδε, κυρίως, Βίβλους. Σε μία χώρα που οι Χριστιανοί αποτελούν μόλις το 1% του συνολικού πληθυσμού, είναι αναμενόμενο να υπάρχουν προβλήματα ανεκτικότητας. Στην Τουρκία, η οποία υποτίθεται προσπαθεί να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (και γράφουμε «υποτίθεται» γιατί πραγματικά αμφισβητούμε το πόσο προσπαθεί), η ανεκτικότητα φαίνεται πως είναι έννοια άγνωστη.

Η ανεκτικότητα της διαφορετικότητας (στο θρήσκευμα, το χρώμα, τις σεξουαλικές προτιμήσεις) πάσχει και στην Ευρώπη. Ευρωπαίοι πολίτες, διαφορετικοί με πολλούς τρόπους από τους συμπολίτες τους, έχουν υποστεί τις συνέπειες της «ιδιαιτερότητάς» τους. Όμως αφενός δεν θυμόμαστε πρόσφατα να τιμωρείται η διαφορετικότητα στην Ευρώπη με τέτοιο βάναυσο και φανατισμένο τρόπο, και αφετέρου καταβάλλονται πραγματικές προσπάθειες να ξεπεραστούν τα εμπόδια που χωρίζουν τους πολίτες της Ε.Ε. Σχετικές εκθέσεις για την ανεκτικότητα της διαφορετικότητας στην Τουρκία δείχνουν πως η χώρα δεν έχει πραγματοποιήσει καμία απολύτως πρόοδο, ειδικά όσον αφορά τις θρησκευτικές μειονότητες.

Αδιέξοδες σχέσεις

Τόσο η σχέση της Ελλάδας με την Τουρκία όσο και εκείνη της Ευρώπης με την Τουρκία είναι αδιέξοδες. Με την επιλογή της συγκεκριμένης λέξης δεν εννοούμε καταδικασμένες σε αντιπάθεια, μίσος, αδιαλλαξία. Αντιθέτως, πιστεύουμε, και ελπίζουμε να έχουμε την ευκαιρία στο μέλλον να επεκταθούμε επ' αυτού, ότι υπάρχουν πάρα πολλοί τομείς στους οποίους Ελλάδα και Ευρώπη θα μπορούσαν να συνεργαστούν με την Τουρκία και να χτίσουν βάσεις για πραγματικά θετική και εποικοδομητική συναναστροφή. Για να γίνει, όμως, αυτό, πρέπει τόσο η Ελλάδα ως κράτος όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση ως ομάδα κρατών να εγκαταλείψουν τις ψευδαισθήσεις περί βαθιάς και ειλικρινούς φιλίας με την Τουρκία, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα. Κυρίως γιατί η Τουρκία δεν φαίνεται να επιθυμεί τέτοιου είδους σχέση, ούτε και να είναι έτοιμη να την επιδιώξει. Άρα, εκ των πραγμάτων, οι σχέσεις που περιγράφουμε είναι αδιέξοδες. Ας ελπίσουμε πως δεν θα γίνουν και ολέθριες.