Το 2010 έχει ανακηρυχθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως η Χρονιά του Πνεύμονα (Year of the Lung). Η Χρονιά του Πνεύμονα είναι μία παγκόσμια πρωτοβουλία, που έχει σκοπό να ευαισθητοποιήσει την ανθρωπότητα πάνω σε πνευμονικά νοσήματα-μάστιγες του ανθρώπινου είδους, που οδηγούν κάθε χρόνο εκατομμύρια ανθρώπους στα νοσοκομεία, στην αναπηρία, σε εξάρτηση της ζωής τους από φάρμακα ή μηχανήματα (αναπνευστήρες, συσκευές οξυγόνου), σε πρόωρη συνταξιοδότηση και σε πρόωρο θάνατο. Τέτοια νοσήματα, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα, η φυματίωση, το άσθμα, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), οι άπνοιες στον ύπνο, η πνευμονία, η πνευμονική ίνωση, προκαλούνται -σε μεγάλο ή μικρό βαθμό- από βλαπτικές συνήθειες του ανθρώπου (π.χ. κάπνισμα) ή από βλαπτική επίδραση του ανθρώπου στο περιβάλλον (ατμοσφαιρική, επαγγελματική ή ενδοοικιακή ρύπανση, υπερθέρμανση του πλανήτη κ.λπ).

Η 14η Οκτωβρίου 2010, στο πλαίσιο αυτής της παγκόσμιας πρωτοβουλίας, έχει οριστεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Σπιρομέτρησης. Η σπιρομέτρηση είναι μία εξέταση ελέγχου της αναπνευστικής λειτουργίας, η οποία εκτελείται σε κάθε πνευμονολογικό ιατρείο, είτε στο δημόσιο ή πανεπιστημιακό νοσοκομείο είτε στον ιδιωτικό τομέα. Η εξέταση αυτή μετρά τον όγκο αέρα που μπορεί να εκπνεύσει με μέγιστη προσπάθεια ο εξεταζόμενος αλλά και την ταχύτητα (ροή) με την οποία τον εκπνέει. Απαιτεί εξοπλισμό, γνώση του γιατρού αλλά και καλή συνεργασία του εξεταζόμενου πάντως είναι μία ανώδυνη, αναίμακτη εξέταση, που εάν εκτελεστεί σωστά δεν διαρκεί πάνω από 10 λεπτά της ώρας και δίνει σημαντικά συμπεράσματα.

Η σπιρομέτρηση σαν διαγνωστικό εργαλείο αλλά και σαν μέσο παρακολούθησης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη διάγνωση και την παρακολούθηση κάποιων από τα προαναφερθέντα νοσήματα, όπως είναι η ΧΑΠ και το βρογχικό άσθμα. Είναι πολύ σημαντικό το ότι μόνο η σπιρομέτρηση μπορεί να ανιχνεύσει σε πολύ αρχικά στάδια και τα 2 αυτά νοσήματα από τα οποία πάσχει μεγάλος αριθμός ανθρώπων χωρίς να το γνωρίζει.

Συνάνθρωποί μας, καπνιστές, ηλικίας πάνω από 35-40 ετών, οι οποίοι έχουν το λεγόμενο «τσιγαρόβηχα» ή περιστασιακά αποβάλλουν με το βήχα φλέματα ή έχουν κάποια δυσκολία στην αναπνοή όταν ανεβαίνουν σκάλες ή ανηφόρα ή όταν μιλούν και περπατούν ταυτόχρονα, μπορεί να πάσχουν ήδη από ΧΑΠ και τα συμπτώματα αυτά να μην είναι εντελώς αθώα και άνευ σημασίας. Η σπιρομέτρηση είναι η εξέταση που θα οδηγήσει στη διάγνωση και εάν αυτό συμβεί σε αρχικό στάδιο, τόσο καλύτερα είναι τα αναμενόμενα αποτελέσματα από τη θεραπεία που θα συστήσει μετά τη διάγνωση ο πνευμονολόγος που θα εξετάσει το νεοδιαγνωσθέντα ασθενή με ΧΑΠ. Εάν δεν χρησιμοποιηθεί η σπιρομέτρηση και δεν γίνει η διάγνωση, τότε η ΧΑΠ θα εξελιχθεί σταδιακά και η κατάσταση και τα συμπτώματα του ασθενούς θα επιδεινωθούν, όταν, δε, γίνει η διάγνωση στην ηλικία των 50-55 ετών θα έχουν χαθεί υπερπολύτιμα χρόνια, χωρίς την κατάλληλη θεραπεία, που θα μπορούσε να έχει ανακόψει αυτή την πορεία επιδείνωσης και να χαρίσει χρόνια και ποιότητα ζωής στον ασθενή.

Από την άλλη πλευρά, παιδιά, έφηβοι, νέοι αλλά και μεγαλύτερης ηλικίας άνδρες και γυναίκες, με γνωστή ή όχι αλλεργία, μπορεί περιστασιακά, κατά εποχές (π.χ. την άνοιξη) ή μετά από κρυολογήματα ή ιώσεις, να ταλαιπωρούνται από ξερόβηχα που συνήθως δυναμώνει το βράδυ και που παραμένει για εβδομάδες, να αισθάνονται ιδιαίτερα το βράδυ δυσκολία στην αναπνοή ή να ακούν την αναπνοή τους να σφυρίζει. Πολλές φορές το κρυολόγημα «κατεβαίνει» από τη μύτη στο στήθος και εκεί που διαρκούσε παλιά 2-3 ημέρες τώρα διαρκεί 7-10 μέρες. Παρ’ όλο που τα συμπτώματα αυτά μπορεί να περάσουν, έστω και με καθυστέρηση, και ο ασθενής να είναι πλέον καλά, έχει μεγάλη πιθανότητα να πάσχει από βρογχικό άσθμα, που είναι αδιάγνωστο και επομένως και χωρίς θεραπεία. Και στις περιπτώσεις σαν αυτή, η σπιρομέτρηση στην οποία θα υποβάλει ο πνευμονολόγος τον ασθενή είναι ο ακρογωνιαίος λίθος για τη διάγνωση του βρογχικού άσθματος. Η διάγνωση θα οδηγήσει στη θεραπεία με αποτελεσματικά εισπνεόμενα φάρμακα που υπάρχουν σήμερα, έτσι ώστε το άσθμα να μην εξελιχθεί και να αραιώσουν όσο το δυνατόν περισσότερο ή ακόμα και να εξαλειφθούν εντελώς οι περίοδοι με συμπτώματα.

Ο έλεγχος της αναπνευστικής λειτουργίας με σπιρομέτρηση είναι πολύ σημαντικός και σε άλλες περιπτώσεις εκτός από την έγκαιρη διάγνωση και την παρακολούθηση της πορείας των ασθενών με ΧΑΠ και βρογχικό άσθμα, όμως είναι τόσο συχνά αυτά τα δύο νοσήματα, και με τόσο μεγάλο κοινωνικό και οικονομικό κόστος για τον ασθενή, την οικογένειά του αλλά και τον ασφαλιστικό του φορέα, που επιβάλλουν την όσο το δυνατόν ευρύτερη χρήση της σπιρομέτρησης, ειδικά σε προφίλ ασθενών σαν αυτά που περιγράφτηκαν προηγουμένως.

Με δεδομένα τη μεγάλη συχνότητα αλλά και τις επιπτώσεις του άσθματος και της ΧΑΠ στην υγεία των ασθενών αλλά και σε κοινωνικοοικονομικές παραμέτρους, το μεγάλο ποσοστό των ήδη ασθενών που είναι χωρίς διάγνωση αλλά και την ευκολία εκτέλεσης σε συνδυασμό με το χαμηλό κόστος της σπιρομέτρησης, είναι πάγια η θέση της επιστημονικής ιατρικής κοινότητας ότι η σπιρομέτρηση πρέπει να ενταχθεί απαραιτήτως στα προσφερόμενα «πακέτα» εξετάσεων check-up των ασφαλιστικών εταιρειών σε συνεργασία με πνευμονολόγους, αλλά και να μπει στη συνείδηση του κόσμου ότι είναι μία εξέταση τόσο σημαντική για όλους, όπως ακριβώς θεωρείται η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, το καρδιογράφημα, η μέτρηση του σακχάρου ή της χοληστερίνης στο αίμα.

Επαμεινώνδας Κοσμάς        Νικόλαος Κουλούρης

• Πνευμονολόγος              • Πνευμονολόγος

• Διευθυντής ΕΣΥ              • Αν. καθηγητής

Νοσοκομείου «Σωτηρία»     Πανεπιστημίου Αθηνών

Εκ μέρους της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρίας, Νοσοκομείο «Σωτηρία», λεωφόρος Μεσογείων 152, Τ.Κ. 11527 Αθήνα, τηλ. 210-7487723, www.hts.org.gr,

e-mail: info@hts.org.gr

Ενιαίες παροχές υγείας από όλα τα ταμεία

Οι δαπάνες των ασφαλιστικών ταμείων σε παροχές Υγείας είναι 3,5 δισ. ευρώ ετησίως, εκ των οποίων τα 2 δισ. αφορούν σε δαπάνες για φάρμακα, αποκάλυψε χθες ο αναπληρωτής υπουργός Εργασίας Γ. Κουτρουμάνης, κηρύσσοντας την έναρξη των εργασιών του Συντονιστικoύ Συμβουλίου Παροχών Υγείας (ΣΥΣΠΥ), που συνεδρίασε για πρώτη φορά υπό την προεδρία της γ.γ. Κοινωνικών Ασφαλίσεων Αθ. Δρέττα.

Συγκράτηση δαπανών

Ο κ. Κουτρουμάνης εξέφρασε τη βεβαιότητα πως για το 2010 θα υπάρξει συγκράτηση των δαπανών κατά 700 εκατ. ευρώ, από τα οποία τα 500 εκατ. θα προέλθουν από τον περιορισμό των δαπανών σε φάρμακα, ενώ το 2011 θα υπάρξει επιπλέον μείωση 1 δισ. ευρώ. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα της καθιέρωσης ενιαίου πακέτου παροχών για όλα τα ταμεία, τονίζοντας πως «σκοπός δεν είναι να στερήσουμε από τους ασφαλισμένους παροχές που δικαιούνται, αλλά θα πρέπει οι παροχές αυτές να δίνονται με επιστημονικά τεκμηριωμένες παραδοχές, δηλαδή να μπει μια τάξη». Τόνισε δε ότι «οι πολίτες περιμένουν να αποδείξουμε στην πράξη ότι κατανοούμε τις ανάγκες τους και ότι οι στερήσεις που υφίστανται αξιοποιούνται».

Η ατζέντα του Συμβουλίου

Η καθιέρωση ενιαίου πακέτου παροχών για όλα τα ταμεία, αρνητικής λίστας πλαφόν συνταγογράφησης και οι προδιαγραφές για θέματα προμήθειας υγειονομικού υλικού είναι μεταξύ των θεμάτων που βρέθηκαν στο τραπέζι της πρώτης συνεδρίασης του ΣΥΣΠΥ. Όπως εξήγησε η κ. Δρέττα, στόχος των εργασιών του Συμβουλίου είναι η αναβάθμιση των υπηρεσιών Υγείας, η οποία, όπως τόνισε, μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την περιστολή των δαπανών. Η κ. Δρέττα εξέφρασε και αυτή την προσδοκία ότι με τη βελτίωση των υπηρεσιών θα δημιουργηθεί ένα αντιστάθμισμα των μέτρων που έχουν ληφθεί. Ταυτόχρονα, ανέφερε ότι προωθείται το Προεδρικό Διάταγμα με το οποίο κοστολογούνται 93 παρακλινικές εξετάσεις και πρόσθεσε ότι υπάρχουν ακόμη 1.000 που δεν έχουν κοστολογηθεί.

Ειδικά υλικά

Παράλληλα, η γ.γ. του υπουργείου Εργασίας αναφέρθηκε στο θέμα των ειδικών υλικών, για τα οποία είπε ότι δαπανώνται 5,5 δισ. ευρώ, από τα οποία τα 4,5 δισ. ευρώ καταβάλλονται από τα ταμεία, και υπογράμμισε την ανάγκη να υπάρξει επανακοστολόγηση των υλικών αυτών, από την οποία θα προκύψει έκπτωση 30% έως 40%. Η επεξεργασία των ενιαίων για όλα τα ασφαλιστικά ταμεία πακέτων παροχών και καλύψεων, καθώς και τα ανώτατα όρια στις συνταγές των φαρμάκων θα εξεταστούν από επιτροπές με τη συμμετοχή ειδικών επιστημόνων, που θα δημιουργήσει το ΣΥΣΠΥ, και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στο 2011.